Murat ÇETİN / Gözbebeği Mi, Günah Keçisi Mi?

Biz tekstille sanayileştik.

İpliği çevirdik.

Kumaşı dokuduk.

Konfeksiyonu öğrendik.

Dünyaya sattık.

Milyonlara ekmek verdik.

Yıllarca ihracatın yükünü taşıyan bu sektöre de boşuna “gözbebeğimiz” demedik.

IFCO’da Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın söyledikleri de aynı kıymetin altını çiziyordu:

“Tekstil ve giyim sektörünü göz ardı etmiyoruz, büyük önem veriyoruz.”

Eyvallah.

Sektör hâlâ devletin radarında.

Destek konuşuluyor.

Fuarlara kaynak ayrılıyor.

İhracatta toparlanma bekleniyor.

Kâğıt üzerindeki fotoğraf güzel.

Fakat fabrikanın kapısından içeri girince fotoğrafın rengi değişiyor.

Finansman pahalı.

İşçilik pahalı.

Enerji pahalı.

Maliyet koşuyor.

Kur arkasından geliyor.

İSO Başkanı Erdal Bahçıvan’ın itirazı da tam burada başlıyor:

“Enflasyon uğruna Türkiye sanayisi feda ediliyor.”

İşte sektörün yaşadığı çelişki bu.

Bir tarafta:

“Gözbebeğimiz.”

Öbür tarafta:

“Feda ediliyoruz.”

Gözbebeği dediğiniz sektörü koruyamazsanız, sıfat yerinde kalır; fabrika küçülür.

Üstelik piyasa Ankara’nın takvimine göre hareket etmiyor.

Sipariş beklemiyor.

Rakip ülke beklemiyor.

Maliyet hiç beklemiyor.

Sanayiciye kalan ise sabretmek.

Peki nereye kadar?

Enflasyon düşene kadar fabrika ayakta kalabilecek mi?

Asıl mesele burada.

Bolat, sektörün itirazlarını dinledikten sonra bunları Ekonomi Koordinasyon Kurulu’na taşıyacağını söyledi.

Güzel.

Sanayici derdini Bakan’a anlattı.

Bakan ekonomi yönetimine anlatacak.

Ekonomi yönetimi değerlendirecek.

Sanayici de neticeyi bekleyecek.

Fakat o beklerken çark dönmek zorunda.

İşçi maaşını almak zorunda.

Sipariş zamanında çıkmak zorunda.

Kredi vadesi gününde gelmek zorunda.

Bir tek maliyetin toplantı takvimi yok.

Onun için sanayicinin Ankara’dan beklediği şey yeni bir tespit cümlesinden ziyade karar.

Çünkü ne kadar güzel anlatılırsa anlatılsın…

Fabrika toplantı tutanağıyla çalışmıyor.

MÜŞTERİ BİZDİK, TURİST OLDUK!

Eskiden turist Türkiye’ye gelirdi.

Döviz bozdururdu.

Gömlek alırdı.

Ayakkabı alırdı.

Çanta alırdı.

Bavulunu doldururdu.

Biz sevinirdik.

Şimdi manzara tersine dönüyor.

Biz uçağa biniyoruz.

Avrupa’ya gidiyoruz.

Alışveriş yapıyoruz.

Bavulu dolduruyoruz.

Bu defa onlar seviniyor.

Turist aynı.
Bavul aynı.
Yön değişti.

Bu değişimin sebebini İTO Başkanı Şekib Avdagiç rakamlarla anlatıyor.

Yılın ilk altı ayında sepet kur yaklaşık yüzde 7 artarken, TÜFE ile ÜFE ortalaması yaklaşık yüzde 17 yükselmiş.

Aradaki fark:

Yaklaşık 10 puan.

Ekonomistler buna “kur-enflasyon makası” diyor.

Vatandaş ise makası başka türlü görüyor.

Etikete bakıyor.

Aynı ürünü Türkiye’de pahalı, başka ülkede daha makul buluyorsa kararını veriyor.

Ekonomi teorisi dinlemiyor.

Alışverişini yapıyor.

Avdagiç’in işaret ettiği asıl tehlike de burada.

Türklerin yurt dışındaki alışverişi hızla büyürken, yabancıların Türkiye’deki harcamaları aynı tempoyu yakalayamıyor.

Yani mesele yalnızca kur tablosundaki rakamlarla sınırlı kalmıyor.

Doların yönü aynı.
Müşterinin yönü değişiyor.

Türkiye’nin yıllarca önemli bir avantajı vardı.

Ucuzluk üzerinden yürüyen bir avantaj da değildi bu.

Kaliteli ürünü makul fiyata sunabiliyorduk.

Şimdi ise iki kelime piyasada dolaşıyor:

“Türkiye pahalı.”

İşte asıl tehlike burada başlıyor.

Kur bugün yükselir, yarın geriler.

Enflasyon çıkar, sonra iner.

Makas açılır, zamanla kapanır.

Fakat bir ülkenin üzerine “pahalı” etiketi yapıştığında mesele rakamdan çıkar, algıya dönüşür.

Turiste TÜFE anlatamazsınız.

Kur politikası sunumu yapamazsınız.

Grafik gösteremezsiniz.

Turist valizini alır, rotasını değiştirir.

Bir zamanlar alışveriş için Türkiye’ye gelen müşteri gider.

Bu defa müşteri(!) biz oluruz.

Turist de onlar.

...

YAZININ DEVAMI BURADA