Türkiye Plastik Atık Çalıştayı İstanbul'da Başladı

“Atığı Azaltan, Kirliliği Önleyen Türkiye: Temiz Çevre, Güçlü Ekonomi, Güvenli Gıda, Sağlıklı Nesiller” temasıyla düzenlenen Türkiye Plastik Atık Çalıştayı, kamu, özel sektör, akademi, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarını aynı platformda buluşturdu. Yaklaşık 600 kişinin katıldığı çalıştayın açılışında Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, İstanbul Valisi Davut Gül, Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Çetin Ali Dönmez ile Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş konuşma yaptı.

Çalıştay kapsamında plastiklerin yalnızca atık aşaması değil, ham madde temininden ürün tasarımına, üretimden tüketime, yeniden kullanımdan toplama ve geri dönüşüme kadar tüm yaşam döngüsü değerlendirilecek.

PLASTİK ATIK KÜRESEL ÖLÇEKTE ÖNEMLİ BİR TEHDİT

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, dünyanın önemli dönüşümlerin yaşandığı bir dönemden geçtiğini belirterek çevre kirliliği, atık sorunu ve iklim krizinin insanlığın karşı karşıya olduğu temel tehditler arasında bulunduğunu söyledi. Plastik kullanımındaki artışın çevre üzerindeki baskıyı giderek artırdığına dikkat çeken Ersoy, küresel ölçekte plastik atık yönetiminde ortak standartların geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.

Plastik üretiminin son 70 yıllık dönemde 460 milyon tonun üzerine çıktığını belirten Ersoy, plastik atık miktarının da 353 milyon tona ulaştığını söyledi. Ersoy, plastik atıkların yalnızca yüzde 9’unun nihai olarak geri dönüştürüldüğünü, önemli bir bölümünün ise yakıldığını, depolandığını veya çevreye karıştığını dile getirdi. Türkiye’nin de plastik atık yönetimi konusunda ilerlemesi gereken alanlar bulunduğunu belirten Ersoy, alternatif malzemelerin geliştirilmesi ve ikincil ham madde kullanımının artırılması dahil olmak üzere plastik döngüsünün bütün aşamalarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Ersoy, Sıfır Atık yaklaşımının Türkiye’de gelişmesine katkı sağlayan Emine Erdoğan’a da teşekkür etti.

PLASTİK SORUNUNU TÜRKİYE’NİN TAMAMIYLA BİRLİKTE ELE ALMALIYIZ

Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş ise plastiklerin tamamen hayatımızdan çıkarılmasının değil, nerede ve ne ölçüde kullanıldığının ve kullanım sonrasında nasıl yönetildiğinin asıl mesele olduğunu söyledi. Plastik kirliliğinin yalnızca denizler ve kıyılarla sınırlı olmadığını belirten Ağırbaş, tarımdan turizme, sanayiden ulaşıma kadar birçok alanda plastik atıklarla karşılaşıldığını ifade etti. Ağırbaş, "Plastik meselesini Türkiye’nin tamamını kapsayan bir şekilde ele almak zorundayız" diyerek, çözüm için bütün plastik döngüsünün birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Çalıştay öncesinde Adana, Mersin, Muğla ve Antalya’da kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarıyla görüşmeler gerçekleştirildiğini belirten Ağırbaş, sahadaki sorunların bu toplantılardan elde edilen bilgilerle çalıştaya taşındığını aktardı.

PLASTİK ATIK İTHALATI VE YAPTIRIMLAR DA GÜNDEMDE

Plastik atık yönetiminde Türkiye’nin öncelikle kendi atığını etkin biçimde toplaması ve ekonomiye kazandırması gerektiğine dikkat çeken Ağırbaş, dışarıdan atık ithalatının da sonuçlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Mevzuat ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade eden Ağırbaş, ihtiyaç halinde plastik atık ithalatının sınırlandırılması veya yasaklanması gibi seçeneklerin de tartışılabileceğini belirtti.

Çevreyi plastik atıklarla kirletenlere yönelik daha ağır yaptırımların uygulanmasının da gündeme alınabileceğini kaydetti. Plastiklerin su yolları aracılığıyla farklı bölgelere ve ülkelere taşınabildiğini, zaman içerisinde mikroplastiklere dönüşebildiğini ifade eden Ağırbaş, plastik kirliliğinin çevre sorununun ötesinde gıda güvenliği, insan sağlığı, iklim ve ekonomi açısından da değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

ON BEŞ TEMATİK MASADA ÇÖZÜM ÖNERİLERİ GELİŞTİRİLECEK

İki gün sürecek çalıştayda plastik döngüsü; atık, kirlilik, çevre, ekonomi, gıda güvenliği ve insan sağlığı olmak üzere altı temel başlık üzerinden değerlendirilecek. Çalışmalar dört ana tematik blok altında oluşturulan 15 masada yürütülecek.

İlk blokta plastik üretimi, tasarım ve ekonomik dönüşüm kapsamında sürdürülebilir ham madde, eko-tasarım, sürdürülebilir ambalajlar, kaynak verimliliği, temiz üretim, endüstriyel simbiyoz ve yeşil dönüşüm konuları ele alınacak. İkinci blokta plastik tüketimi, atık ve kirlilik başlıkları öne çıkacak. Tek kullanımlık plastikler, yeniden kullanım sistemleri, atıkların toplanması ve geri dönüşümü, turizm ve toplu yaşam alanlarında plastik yönetimi ile deniz ve iç sulardaki plastik kirliliği değerlendirilecek.

Üçüncü blokta plastiklerin gıda güvenliği, insan sağlığı ve toplumsal dönüşüm üzerindeki etkileri incelenecek. Tarımda plastik kullanımı, mikroplastikler, mikro ve nanoplastiklerin insan sağlığına etkileri, maruziyet ve risk değerlendirmesi ile toplumsal farkındalık konuları masaya yatırılacak. Dördüncü blokta ise yönetişim, finansman, veri ve gelecek vizyonu ele alınacak. Mevzuat ve denetim, yeşil finansman, yatırım mekanizmaları, veri ve izleme sistemleri, dijital dönüşüm, 2053 Türkiye Plastik Vizyonu ve uluslararası iş birliği başlıkları değerlendirilecek.

COP31 SÜRECİNE KATKI SAĞLAMASI BEKLENİYOR

Türkiye’nin 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde ev sahipliği yapacağı COP31 öncesinde gerçekleştirilen çalıştayın, ülkenin plastik kirliliğiyle mücadele yaklaşımının güçlendirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor. Çalıştaydan elde edilecek görüş ve öneriler doğrultusunda Tematik Masa Raporları, Türkiye Plastik Döngüsü Sonuç Raporu ve Sonuç Bildirisi hazırlanacak. Ayrıca ilgili kurumların görev alanlarına yönelik Bakanlık Bazlı Politika ve Değerlendirme Raporlarının oluşturulması planlanıyor.

Çalıştayın çıktılarının ulusal mevzuat ve strateji belgelerine katkı sağlaması, kurumlar arasındaki iş birliğini güçlendirmesi ve 2053 Türkiye Plastik Vizyonu doğrultusunda uygulanabilir bir yol haritasının oluşturulmasına zemin hazırlaması amaçlanıyor. Çok paydaşlı bir anlayışla düzenlenen Türkiye Plastik Atık Çalıştayı ile Türkiye’nin plastik kullanımını ve atık yönetimini yeniden ele alarak çevresel hedefleri ekonomik ve toplumsal politikalarla birlikte değerlendiren uzun vadeli bir yaklaşım ortaya koyması hedefleniyor.