Bakmaz.

Kumaşa bakar.
Dikişe bakar.
Adama bakar.

Şimdi bakıyor.

İki isim.

Mustafa Paşahan.
Timur Bozdemir.

Biri anlatıyor.

Biri anlatıyor gibi yapıyor.

Biri sahada.

Biri sahayı anlatıyor.

Fark burada başlıyor.

Paşahan…

Tezgâhtan.

İpliğin ucunu tutmuş.
Kumaşın kokusunu biliyor.

Bozdemir…

Sözden.

Cümle kuruyor.
Ama sahaya değmiyor.

Şimdi en kritik yer:

Paşahan başkan değil.
Vekil.

Yani…

İmza onda değil.
Ama yük omzunda.

Buna rağmen ne yapmış?

Fuar.
Heyet.
Bağlantı.

Ufuk Muslu ne dedi?

“Ulaşılır.”

Allam Çiftçi ne dedi?

“Birlikte yaptık.”

Bu iki cümle…

Seçimi anlatır.

Gelelim diğer tarafa.

Eleştiri.

Eleştiri.

Eleştiri.

Kolay.

Ama soru şu:

Ne yapacaksın?

Cevap yok.

Daha ilginci:

İHKİB…

Devlet gibi anlatıldı.

Değil.

Ne yapar?

Kapı çalar.
Zorlar.
Takip eder.

Ama…

Faiz indirmez.
Kur belirlemez.

Bu ayrımı bilmeden konuşursan…

gürültü olur.

Bir de geçmiş var.

Aynı ekip.

Aynı yol.

Sonra ayrılık.

Sebep?

Yok.

O zaman soru büyür:

Birlikte yürüyemeyen…
nasıl yönetecek?

Bir de dil.

Sertlik var.

Ama ağırlık yok.

Çünkü…

yük taşımayan ses yükseltir.

Paşahan’a not.

Bazen cevap verdi.

Keşke vermeseydi.

Çünkü lider…

seviyeyi düşürmez.

Ama tablo değişmez.

Biri…

yaptığını konuşur.

Diğeri…

konuştuğunu yapamaz.

Bu yazı neden?

Gündem için değil.

Kayıt için.

Çünkü bazı seçimler…

sandıkta değil,
akılda biter.

Ve bu seçim…

bitmiş gibi.

Benim kanaatim:

Paşahan önde.

Neden?

Çünkü tekstil…

lafı değil,
işi satın alır.

Kalın sağlıcakla

Sussa…
ihracat susar.

İhracat susarsa…
şehir susar.

Bugün konuşan tekstil değil.
Bugün konuşan kriz.

Maliyet yukarı.
Kur aşağı.
Faiz tepede.

Denge yok.

Sorduk.

MESİAD Başkanı Ufuk Muslu’ya:

“Bu seçim neden farklı?”

Durmadı.

“Çünkü piyasa daraldı” dedi.
“Artık herkes fark istiyor.”

Bir soru daha:

“İHKİB ne yapar?”

Burada herkesin bildiğini sandığı ama bilmediği gerçek çıktı ortaya.

İHKİB faiz indirmez.
Kur belirlemez.
Enflasyon düşürmez.

Peki?

Anlatır.
Taşır.
Zorlar.
Takip eder.

Yani…

Çözüm dağıtan değil,
çözümü zorlayan yer.

Geldik meselenin merkezine.

İsim.

Mustafa Paşahan.

Ama önce şu:

Paşahan başkan değil.
Başkan vekili.

Yani…

İmza onda değil.
Ama yük omzunda.

Soruluyor:

“Niye değiştirmedi?”

Yanlış soru.

Direksiyon onda değilken
niye yolu değiştirmedin diye sorulmaz.

Muslu burada net:

“Ulaşılabilir.”

Kısa bir kelime.

Ama sektörde en pahalı şey bu.

Telefon açıyor.
Geri dönüyor.
Dinliyor.
Taşıyor.
Takip ediyor.

Bu slogan değil.

Bu saha.

Somut başlıklar:

Yeşil pasaport.
Kargo krizi.
Krediye erişim.
İhracat statüsü.

Masada.

Ve takipte.

Karşı cephe?

Daha sert.
Daha yüksek ses.

Ama…

Ses başka, çözüm başka.

Muslu’nun cümlesi:

“Sürekli kötü demekle çözüm olmaz.”

Çünkü sektör bugün şunu arıyor:

Temsil değil, refleks.
Söz değil, temas.
Eleştiri değil, takip.

Ve en kritik yer:

“Tezgâh kazanır.”

Şimdi sadeleştirelim.

Paşahan bugün ne?

Vekil.

Ama nasıl?

Sahada.

Yarın ne olabilir?

Başkan.

Peki o zaman?

Yetki artı saha, eşittir etki.

Bu yüzden mesele basit:

Bu seçim isim seçimi değil.

Okuma seçimi.

Tezgâhı bilen mi yönetecek…

yoksa
tezgâha uzaktan bakan mı?

Cevap sandıkta değil.

Sahada.

TEKSTİL ÜRETİYOR AMA KAZANAMIYOR

Tekstil çalışıyor.

Ama kazanmıyor.

Üretiyor.
İhraç ediyor.
Koşturuyor.

Ama değeri başkası alıyor.

İşte mesele burada başlıyor.

Sorduk.

OTİAD Başkanı Allam Çiftçi’ye:

“Sektör ne yaşıyor?”

Cevap net:

“Sorun sadece maliyet değil, yapı.”

Evet.

Maliyet arttı.
Kur geride kaldı.
Sipariş azaldı.

Ama Çiftçi başka bir kapıyı açıyor:

“Bu iş sadece fiyat meselesi değil.”

Çünkü Türkiye üretimde güçlü.

Hatta açık söylüyor:

“Çin’den sonra en büyük üreticiyiz.”

Ama sonra ekliyor:

“İstediğimiz yerde değiliz.”

Neden?

Çünkü üretim var…
ama marka yok.

İşte yazının kırıldığı yer burası:

“Marka Bakanlığına ihtiyacımız var.”

Bu cümle sıradan değil.

Bu, sektörün yıllardır söyleyip
devletten duyamadığı cümle.

Çiftçi burada daha da ileri gidiyor:

Moda haftası.
Akademi.
Uluslararası trend çalışmaları.

Yani diyor ki:

“Sadece üretimle büyüyemezsiniz.”

Çünkü dünya artık şöyle çalışıyor:

Üreten kazanmaz.
Marka olan kazanır.

Bir adım daha:

“Bizim payımız yüzde bir.”

Hedef?

Yüzde beş.

Ne demek bu?

Bugün yirmi beş milyar dolar.

Yarın?

Yüz milyar dolar.

Potansiyel var mı?

Çiftçi net:

“Var.”

Neden?

Coğrafya.
Hız.
Know-how.

Ama eksik olan ne?

Strateji.

Bir başka kritik ayrım:

Sektör tek değil.

Sanayi üretimi ayrı.
Marka ayrı.
Fast fashion ayrı.

Hepsini aynı sepete koyarsan…

yanlış teşhis koyarsın.

Gelelim seçime.

Çiftçi burada farklı bir yerden giriyor.

Ne diyor?

“Bu sadece seçim değil.”

Ama…

Dünyanın sonu da değil.

Yani ne yapıyor?

Gerilimi değil,
dengeyi anlatıyor.

Ve sonra net bir tercih koyuyor:

Mustafa Paşahan.

Ama neden?

Bu kez Muslu’daki gibi “ulaşılabilirlik” değil.

Başka bir gerekçe:

“Birlikte çalıştık, gördük.”

Fuarlar.
B2B organizasyonlar.
Yeşil dönüşüm projeleri.

Yani destek duygusal değil.

Tecrübeye dayalı.

Ve en kritik cümle:

“Tek başına kimse çözemez.”

Bu çok önemli.

Çünkü ilk defa biri şunu açık söylüyor:

Ne başkan…
ne birlik…

tek başına yeterli değil.

Çözüm nerede?

Devlet artı, sektör artı, vizyon.

Ama yine de şu sorunun cevabı veriliyor:

“Kim öne çıkıyor?”

Cevap:

“Güven veren.”

Ve o güvenin adresi olarak yine aynı isim:

Mustafa Paşahan.

Ama bu kez gerekçe farklı:

Üretimden geliyor.
Dünyayı biliyor.
Markayla çalışıyor.

Yani…

Sadece konuşan değil,
yapan tarafta.

Sonuç?

Tekstil bugün şunu tartışıyor:

Üretmeye devam mı…

yoksa
değer üretmeye geçiş mi?

Bu seçim de aslında bunu soruyor.

Kim yönetecek?

Sadece üretimi bilen mi…

yoksa
üretimi değere çevirebilen mi?

Cevap yine sandıkta değil.

Stratejide.

İHRACAT ARTIYOR… AMA İHRACATÇI KAZANAMIYOR

Rakam geldi.

21,9 milyar dolar.

Mart ayı ihracatı.

Kağıt üstünde güçlü.
Kürsüde anlatınca gururlu.

Ama sahaya in…

Başka hikâye.

Mustafa Gültepe açıkladı:

İlk çeyrek: 63,3 milyar dolar.
12 ay: 271,3 milyar dolar.

Bir de ekledi:

“Yüzde 3,1 eksideyiz.”

Şimdi dur.

Bir cümle kur:

İhracat var.
Ama artmıyor.

Artıyor gibi.
Ama ekside.

İşte Türkiye özeti bu.

Otomotiv lider.

3,3 milyar dolar.

Kimya peşinde.
Çelik arkada.
Elektrik elektronik sırada.
Hazır giyim…

Nefes almaya çalışıyor.

Ama asıl veri nerede biliyor musun?

26 sektörün 18’i düşmüş.

Yani…

Çoğunluk geride.

Şimdi daha net konuşalım.

İhracat artıyor mu?

Evet.

İhracatçı kazanıyor mu?

Hayır.

Bak.

938 firma ilk kez ihracat yapmış.

Sevin.

Ama sor:

Kaçı devam edecek?

Parite katkı vermiş:

682 milyon dolar.

Yani…

Kur değil, şans çalışmış.

Asıl darbe nereden?

Savaş.

Körfez.

Bir ayda:

%37 düşüş.

815 milyon dolar buhar.

Listeyi aç:

Irak düşmüş.
BAE düşmüş.
İran düşmüş.
Suudi düşmüş.
Katar çökmüş.
Kuveyt gitmiş.
Bahreyn neredeyse silinmiş.

Sebep?

Savaş.

Savaş ne yapar?

Petrolü yükseltir.
Maliyeti artırır.
Siparişi kaçırır.

Mustafa Gültepe diyor ki:

“Yeni destekler şart.”

Doğru.

Ama eksik.

Çünkü mesele sadece destek değil.

Mesele denge.

Maliyet %500 artmış.

Kur yerinde.

Faiz tepede.

Bu tabloda ne olur?

İhracat yaparsın…

ama kazanamazsın.

Türkiye bugün bunu yaşıyor.

Bir yanda kürsü.

Bir yanda tezgâh.

Kürsü diyor:

“271 milyar dolar.”

Tezgâh diyor:

“Müşteri gitti.”

Kürsü diyor:

“Yeni pazarlar bulacağız.”

Tezgâh diyor:

“Eskiyi tutamıyoruz.”

İşte kırılma burada.

Mustafa Gültepe haklı:

“İşimiz üretim, gücümüz ihracat.”

Ama bir cümle eksik.

Kazanamayan ihracat… sürdürülemez.

Rakam büyür.

Manşet büyür.

Ama…

tezgâh küçülür.

Ve günün sonunda soru şu:

Türkiye ihracat yapıyor mu?

Evet.

Peki…

ihracatçı yaşıyor mu?

Kalın sağlıcakla
 

Sadece üretmez.

Memleket taşır.

Hazır giyim onlardan biri.

İhracat yapar.
Kadın istihdamı sağlar.
Anadolu’ya fabrika götürür.
Şehre ekmek bırakır.
Kasabaya umut bırakır.
Atölyeye ışık bırakır.

Ama ne zaman bu sektör konuşulsa, herkes büyük laflar eder.
“Katma değer…”
“Markalaşma…”
“Dönüşüm…”
“Yeni pazarlar…”

Güzel.

Peki içeride ne var?

Maliyet var.
Faiz var.
Enflasyon var.
Kur baskısı var.
Sipariş kaybı var.
İstihdam erimesi var.
Vize duvarı var.
Finansmana erişemeyen KOBİ var.

Yani vitrinde ceket duruyor.
Ama içeride düğme kopmuş.

Mustafa Paşahan’la yaptığımız röportaj tam da bu yüzden sıradan bir seçim söyleşisi olmadı.

Çünkü mesele koltuk değil.
Mesele kumaşın ateş alması.

Adam rakam koyuyor önüne.
Üç yılda maliyet artmış.
Enflasyon yürümüş.
Faiz şişmiş.
Kur geride kalmış.
İhracat düşmüş.
İthalat artmış.
İstihdam gitmiş.

Sonra dönüp soruyor:
Bu kadar hızlı, bu kadar esnek, bu kadar Avrupa’ya yakın bir sektör nasıl oldu da nefes nefese kaldı?

Asıl soru bu.

Bir de şu var.

Türkiye’de herkes konuşuyor.
Bilen de konuşuyor.
Bilmeyen de konuşuyor.
Sektörün içinden geçen de konuşuyor.
Sektörün önünden bile geçmeyen de konuşuyor.

Ama işin mutfağında olanın cümlesi başka olur.

Çünkü o, tabloyu sunumdan değil, sipariş fişinden okur.
Krizi rapordan değil, kapanan üretim bandından anlar.
Daralmayı grafikten değil, eksilen vardiyadan görür.

Paşahan’ın röportajında tam da bu var.

Hazır giyimin niye tökezlediğini anlatıyor.
Niye hâlâ ayağa kalkabilecek güçte olduğunu anlatıyor.
Niye bu sektörün kaybedilmemesi gerektiğini anlatıyor.
Niye birkaç “ufak dokunuş” denilen meselenin aslında yüz binlerce insanın ekmeği olduğunu anlatıyor.

Bir yerde Avrupa var.
Bir yerde Amerika var.
Bir yerde Orta Doğu var.
Bir yerde fuarlar var.
Ticaret heyetleri var.
Dijital dönüşüm var.
Moda akademisi var.
Model fabrika var.
Ecotex var.

Ama en dikkat çekici yer başka.

Şurası.

Türkiye’de ihracatçı malını gönderiyor.
Ama kendisi müşterisine gidemiyor.

Yeşil pasaport meselesi orada başlıyor.
Vize meselesi orada büyüyor.
Yani kumaşı satıyorsun ama kapıyı geçemiyorsun.

Daha da beteri ne biliyor musunuz?

Bu kadar ağır tabloya rağmen hâlâ bazıları meseleyi kavga sanıyor.
Sektör kan kaybediyor, onlar cümle parlatıyor.
Atölye zorlanıyor, onlar pozisyon ayarlıyor.
Fabrika sipariş bekliyor, onlar laf büyütüyor.

Oysa mesele çok net.

Türkiye üretim ülkesi mi olacak?
Yoksa ithalat tabelası mı asacak?

KOBİ ayakta mı kalacak?
Yoksa sadece büyük oyuncuların konuştuğu bir düzen mi kurulacak?

Genç iş gücü yeniden üretime dönecek mi?
Yoksa bu sektör “bir zamanlar vardı” denilen eski fotoğraflara mı karışacak?

İşte biz bu röportajda tam bunları sorduk.

Maliyeti sorduk.
Faizi sorduk.
Kuru sorduk.
Sipariş kaybını sorduk.
Avrupa’yı sorduk.
Amerika’yı sorduk.
İthalatı sorduk.
KOBİ’yi sorduk.
İstihdamı sorduk.
Yeşil pasaportu sorduk.

Slogan değil.
Süs değil.
Yuvarlak cümle hiç değil.

Doğrudan, sert, çıplak sorular.

Çünkü tekstil dünyası şu anda alkış değil, cevap istiyor.

Ve görünen o ki, bu röportajda çok konuşulacak cümleler var.

Bazısı Ankara’ya gider.
Bazısı ihracatçının masasına oturur.
Bazısı da seçimin gürültüsünü aşar, doğrudan sektörün kalbine dokunur.

Yakında yayınlayacağız.

O röportaj geldiğinde sadece bir adayın ne dediğini okumayacaksınız.

Bir sektörün neden daraldığını,
nasıl toparlanabileceğini,
hangi yanlış dilin yorucu hale geldiğini,
hangi doğru adımın hâlâ mümkün olduğunu da göreceksiniz.

Çünkü bazen bir röportaj, sadece röportaj değildir.

Bazen bir röportaj,
bir fabrikanın ışığını söndürmemek için verilir.

Kalın sağlıcakla

Ama bu sıradan bir seçim değil.

Bu…
İHKİB Başkanlık seçimi.

Hazır giyim sektörünün kalbi.
İhracatın omurgası.
Milyar dolarların döndüğü yer.

Yani mesele bir koltuk değil.
Bir sektörün yönü.

Bir tarafta Mustafa Paşahan.
Mevcut başkan yardımcısı.
Sistemin içinden gelen isim.

Diğer tarafta Timur Bozdemir.
Sahadan gelen, değişim söylemiyle çıkan aday.

Şimdi soralım.

Bu seçim neyin seçimi?

Bir isim mi?
Bir ekip mi?
Hayır.

Bu seçim…
düzen ile değişimin seçimi.

Paşahan’a bakalım.

Mevcut.
Mekanizmanın içinde.
Dengeyi bilen, dili bilen.

En önemlisi…

Destek var.
Blok oy var.
Sistem var.

Sistem dediğin şey nedir?

Dağılmayan oy.
Yerini bilen güç.
Son ana kadar çözülmeyen yapı.

Bu yüzden…

Paşahan önde.

Bozdemir’e bakalım.

Sahada.
Hareketli.
İddialı.

Ama…

Saha başka, sandık başka.

Sahada alkış alırsın.
Sandıkta sayı.

Sahada konuşursun.
Sandıkta sonuç.

Ve seçim…
rakam işidir.

Veri ne diyor?

Başlangıçta desteklerin çoğu Paşahan tarafında.
Blok yapı hâlâ çözülmüş değil.

Bu ne demek?

Paşahan %60-70 önde.
Bozdemir ise %30-40 ihtimalle sürpriz arıyor.

Ama…

Seçim dediğin şey,
ilk gün kazanılmaz.

Son hafta belirler.

Bozdemir’in ihtimali nerede?

Rahatsızlıkta.
Sessiz çoğunlukta.
“Artık değişmeli” diyenlerde.

Eğer o ses büyürse…
sandık konuşur.

Büyümezse…
sistem kazanır.

Yani tablo net:

Paşahan = düzen
Bozdemir = değişim

Ve sandık…

Sadece oyları değil,
sektörün geleceğini tartacak.

Kalın sağlıcakla

İstanbul Ticaret Odası Başkanı Şekip Avdagiç kürsüye çıktı.
Cümlelerin arasına saklanan bir gerçek vardı.

Enflasyon…
Faiz…
Sanayi…

Üç kelime.

Ama üçü bir araya gelince
bir ekonominin kaderi yazılır.

Enflasyon uzuyor.

Uzayan enflasyon demek
uzayan belirsizlik demek.

Belirsizlik demek
yatırımın frene basması demek.

Faiz yüksek.

Faiz yüksek olunca
kredi pahalı olur.

Kredi pahalı olunca
makine alınmaz.

Makine alınmayınca
fabrika büyümez.

Fabrika büyümeyince
işçi alınmaz.

Ve Avdagiç bir cümle kuruyor.

Sessiz ama ağır bir cümle.

Türkiye erken sanayisizleşme tuzağına düşmemeli.

Ekonomi literatüründe buna
“erken sanayisizleşme” denir.

Yani ülke zenginleşmeden
sanayi gücünü kaybeder.

PAŞAHAN BAKANIN KARŞISINDA

Bazen kürsüler alkış içindir.
Bazen hakikat içindir.

MİAD’ın programında Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır salondaydı.

Söz Mustafa Paşahan’a geldi.

İTKİB başkan yardımcısı.
İTKİB başkanlığı için adı geçen güçlü adaylardan biri.

Kürsüye çıktı.

Diplomasi yapmadı.
Gerçeği söyledi.

Türkiye’nin ihracat kilogram değeri ortalama
1,5 dolar.

Hazır giyimde
17 dolar.

Yani yaklaşık on kat.

Türkiye’nin en katma değerli sektörlerinden biri.

Ama tablo ağır.

Son dört yılda
250 bin kişi işini kaybetti.

Tekstil de eklenince
371 bin.

Yani makine sustu.
Atölye kapandı.
İşçi gitti.

Paşahan buna rağmen şunu hatırlattı.

Sektör hâlâ ayakta.

Geçen yıl
12 milyar dolar cari fazla verdi.

Ama destek yetersiz.

Bugün verilen destek
3 bin 500 lira istihdam desteği.

1.270 lira asgari ücret desteği.

Paşahan’ın talebi net.

İstihdam desteği
6 bin lira olsun.

Asgari ücret desteği
2 bin 500 lira olsun.

Bir talep daha.

Cari fazla veren hazır giyim için
döviz dönüşüm desteği
yüzde 10’a çıksın.

Kürsüde söylenen söz aslında basit.

Sanayi nefes istiyor.

Çünkü makine durursa
ihracat durur.

İhracat durursa
ekonomi konuşmaz.

Fabrikalar küçülür.
Üretim azalır.
Ekonomi vitrine dönüşür.

Vitrin parlaktır.

Ama arka tarafta üretim yoksa
o vitrin bir gün söner.

Ekonominin gerçeği budur.

Sanayi varsa ekonomi vardır.

Sanayi yoksa
sadece tabela vardır.

İŞ DÜNYASI ŞİKÂYET EDİYOR

MESİAD’ın iftarında kürsüye Ufuk Muslu çıktı.

Salonda iş insanları vardı.
Sanayici vardı.
Tüccar vardı.

Muslu kısa konuştu.
Ama ağır konuştu.

“İş dünyasından ciddi şikâyetler geliyor” dedi.

Bu sıradan bir cümle değil.

Çünkü iş insanı kolay kolay şikâyet etmez.

Önce sabreder.
Sonra çözmeye çalışır.

Ama şikâyet kürsüye kadar gelmişse
orada bir mesele vardır.

Muslu’nun anlattığı tablo basit:

Ticaret var.
Ama huzur yok.

İş var.
Ama güven zayıf.

İş insanı üretmek istiyor.

Ama önünü görmek istiyor.

Çünkü ekonomide en büyük sermaye
para değildir.

Güvendir.

Güven zayıflarsa
ticaret de zayıflar.

FAİZ NEDEN DURDU?

Faiz inecekti.

Piyasada beklenti buydu.
Sanayici de bunu bekliyordu.

Ama olmadı.

Merkez Bankası frene bastı.

Sebep basit.

Dünya sakin değil.

Ortadoğu karışık.
Petrol fiyatı oynak.
Enerji maliyetleri yeniden yukarı bakıyor.

Böyle bir tabloda faiz indirmek kolay değil.

Çünkü enflasyon Türkiye ekonomisinin en hassas noktası.

Bir kıpırdasa
bütün denge bozuluyor.

O yüzden ekonomi yönetimi temkinli davranıyor.

Ama işin diğer tarafı da var.

Faiz yüksek kalınca
yatırım iştahı zayıflıyor.

Sanayici hesap yapıyor.
Kredi pahalı.

Makine almak zor.
Üretimi büyütmek zor.

Yani ekonomi ince bir ipte yürüyor.

Bir tarafında enflasyon var.

Diğer tarafında üretim.

Dengeyi tutturmak kolay değil.

Ama unutulmaması gereken bir şey var.

Ekonomiyi asıl büyüten faiz değildir.

Üretimdir.

OY KADAR KONUŞ

İTKİB’de seçim yaklaştı.

Koridorlar hareketli.
Salonlar kalabalık.
Telefonlar daha sık çalıyor.

İki aday var.

Herkes güçlü görünüyor.

Ama seçimler güçle değil
oyla kazanılır.

Bir zamanlar bir karikatür yaptırmıştım.

Çizen ustaydı.

Kasım Özkan.

Sahne şöyleydi:

Bir tarafta fabrikacı.
Bir tarafta büfeci.

Büfeci, fabrikacıya dönüyor.
Ve şöyle diyor:

“Boyun kadar değil…
oyun kadar konuş.”

Seçimin özeti buydu.

Çünkü sandık başka bir matematikle çalışır.

Büyükleri ziyaret etmek elbette gerekir.
Ama seçimleri çoğu zaman büyükler değil
küçükler belirler.

Bir el sıkışma.

Bir telefon.

Bir hatır.

Bir selam.

Sandıkta bazen koca hesapları bozar.

İTKİB seçiminde de durum farklı değil.

Herkes güçlü görünebilir.

Ama sandıkta güçlü olan değil
çok olan kazanır.

O yüzden bu yarışta asıl mesele şudur:

Boy kadar değil.

Oy kadar konuşmak.

Kalın sağlıcakla…
 

Peki neden?
Yabancı heyetle buluşunca “How are you?” diyemeyen adam mı ihracat yapamaz?
Yoksa ihracat rakamlarını İngilizce telaffuz edemeyen başkan mı başarısız olur?

Memlekette öyle bir algı üretiliyor ki…
Sanki İHKİB başkanlığı Oxford mezunu dil sınavı,
Sanki tekstilin kaderi kelime haznesine bakıyor.

Oysa mesele çok basit
Başkan mı arıyoruz, tercüman mı?

Bir insanın başarısı, ağzından çıkan dile göre değil
Kurduğu işe, yönettiği ihracata, açtığı pazara göre ölçülür.

Hazır giyim bilmeyen, konfeksiyonun kokusunu duymamış, kumaşı eline almamış adama İngilizce öğretsen ne olur?
Üç kıtaya ihracat yapan, yıllarca sektörün içerisinde yoğrulmuş birine İngilizce bilmediği için “eksi” yazsan ne olur?

Ticaretin bir kuralı vardır
Dil bilmek avantajdır, ama dil bilmek liyakat değildir.
Başarıyı belirleyen şey hâlâ aynıdır
Tecrübe
Üretim
Pazar bilgisi
İhracat disiplini
Emek
Ve sonuç…

Türkiye’nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yıllardır meydan meydan, salon salon dünyayı dolaşıyor.
Her ülkeyle masa kuruyor.
Her görüşmede devletin çıkarını savunuyor.
Her anlaşmada Türkiye’nin payını büyütüyor.
Kimse çıkıp “İngilizce biliyor mu?” diye tartışmıyor.
Çünkü mesele dil değil
Liderliktir, vizyondur, iradedir.

İHKİB başkanını belirleyecek olan da tam budur.

Aday kaç ülkeye ihracat yapmış?
Hangi pazarları açmış?
Hangi krizden nasıl çıkmış?
Sektörün dilini biliyor mu?
Hazır giyimi ruhuyla kavramış mı?
İhracat masasında sözü dinleniyor mu?

Cevaplar buradaysa mesele bitmiştir.

Yoksa İngilizce bilmeyen ama üç kıta dolaşan ihracatçıya “yetersiz” diyorsan
Asıl yetersizlik o cümlededir.

SAYILAR BÜYÜYOR, GÖLGELER UZUYOR

Kasım ayında ihracat yine arttı.
Tablo parlak.
Rakam büyük.
Manşet hazır.

Ama büyüyen sadece sayı değil; gölge de uzuyor.

Çünkü TİM Başkanı diyor ki
“Artıdayız… fakat net ihracat dört çeyrektir eksi yazıyor.”
Bu cümle, vitrindeki ışığın arka depoda kesildiğini anlatan kibar bir işaret aslında.

Türkiye, aylarca süren bir maratonun sonunda hâlâ koşuyor
Ama ayakkabının tabanı incelmiş
Nefes var, güç yok
Enerji var, hız yok

Üretiyoruz
Satıyoruz
İhracat yapıyoruz
Ama rekabet gücü elimizden su gibi sızıyor

Dünya pazarında rüzgâr tersten esiyor
Biz ise yelkeni büyütmeye çalışıyoruz
Rakam büyüyor, yük ağırlaşıyor
Görünen o ki, dışarı genişliyor ama içerisi daralıyor

Sorunun adı basit
Maliyet
Kur
Finansman
Ve hepsinin toplamı: rekabet

TİM’in satır arası bize şunu söylüyor
Türkiye, üretmeye devam edecek
Ama bir yerde düğüm var
Düğümü çözmeden yol uzamıyor

Kasım bilançosu aslında bir fısıltı
“Rakamlar iyi… ama hikâye tam değil.”

SANAYİNİN NABZI NEREDE ATIYOR?

Aylık İSO toplantısında Erdal Bahçıvan çıktı kürsüye
Ve aslında yıllardır üstü kapalı konuşulan gerçeği yüksek sesle söyledi.

Enerji…
Türkiye’nin hem yükü hem umudu…

Petrol fiyatından doğalgaz depolarına, nükleer vizyondan yenilenebilir hedeflere kadar ülke nereye yürüyorsa, sanayi de aynı istikamete bakıyor.
Çünkü enerji dediğin, üretimin kalp atışıdır.
Yavaşlarsa ülke yavaşlar.
Hızlanırsa çarklar döner.

Bahçıvan da işte tam burada durdu.
“Dünyanın elektriği değişiyor” dedi.
“Biz de kendimizi değiştirmek zorundayız.”

Rüzgâr türbini döndükçe
sanayinin rotası da dönüyor.
Güneş paneli büyüdükçe
ülkenin iddiası büyüyor.

Mesaj netti
Dünyanın enerjisi fosilden kaçıyor.
Rekabet yeşile kayıyor.
Sanayi de bu dönüşüme ayak uydurmazsa
yarın, bugünün bile gerisine düşecek.

Kısacası
Bahçıvan bir konuşma yapmadı,
sanayinin röntgenini çekti.
“Enerjiyi okumayan, geleceği okuyamaz” dedi.

Ve salonda sessizlik oldu.
Çünkü herkes biliyordu…
Haklıydı.

HALININ HAFIZASI

Kapalıçarşı’da bir bayram kuruldu geçen gün.
İHİB’in düzenlediği “Halı Bayramı”.

Ben de oradaydım.
Ve yıllardır vitrinde unutulan bir mesleğin
ilk kez bu kadar yüksek sesle hatırlandığına şahit oldum.

Çünkü halı dediğin, sadece dokuma değildir.
Bir annenin sabrı…
Bir ninenin duası…
Bir ustanın ömrüdür.
Milletin elidir, göz nurudur, hafızasıdır.

Dünya bizi hep “halı ülkesi” diye bilirdi.
Biz unuttuk.
Onlar hatırlamaya devam etti.
İHİB, işte bu kırılmayı tersine çevirmek için bir kıvılcım yaktı.

Stantlar açıldı, tezgâhlar kuruldu, ilmikler düğümlendi.
Ama aslında o gün
Türkiye’nin kendi sanatına attığı düğümdü bu.

Halıcılık ölmesin diye
Zanaat tarihe karışmasın diye
Bir millet kendi kültürünü sehpanın altından çıkarıp
yeniden baş köşeye koysun diye…

Bu yüzden İHİB Başkanı’nı tebrik etmek lazım.
Çünkü o gün Kapalıçarşı’da sadece halılar serilmedi
Bir mesleğin itibarı yeniden dokundu.

MAVİ, KIRMIZI VE BEYAZ

Dün MESİAD’da sandık kuruldu.
Üç aday…
Üç renk…
Üç ayrı hikâye.

Gürbüz Oruç kırmızıyla çıktı sahaya.
“Mücadele” dedi.
503 oy aldı.

Ömer Kara beyazla göründü.
Destekçileri, tarzıyla, tavrıyla “beyaz yaka”yı işaret ediyordu.
679 oy aldı.

Ve Ufuk Muslu…
Maviyle geldi.
Alın terinin, emeğin, sahici mücadelenin rengiydi o.
690 oy aldı.

Sandıkta sadece oy sayılmadı.
Bir zihniyet, bir duruş, bir direnç ölçüldü.

Çünkü bu seçimde Muslu’nun önünü kesmek için, perde önü-perde arkası ne varsa denendi.
“Beklenen aday” başkaydı.
“Desteklenen aday” belliydi.
Ama sandık başka bir şey söyledi.

Mavi kazandı.
Sessizlerin rengi kazandı.
Alın teri, makinenin sesi, esnafın nefesi kazandı.

Dün MESİAD’da sadece başkan seçilmedi.
Bir mesaj verildi
Güç, paranın değil; mücadelenin yanındadır.

Gerisi size emanet… Sağlıcakla kalın.

İHKİB seçime gidiyor.
Masada iki Malatyalı var.
Aynı memleket…
Aynı toprağın evladı…
Ama iki ayrı yol.

Mustafa Paşahan, işin mutfağından gelmiş bir isim.
Atölyenin tozunu yutmuş, ihracat masasında dirsek çürütmüş, krizi de görmüş, çözümü de…
Söylemi sakin.
Adımı ölçülü.
Bu yüzden sektörde “denge” olarak biliniyor.

Dr. Timur Bozdemir ise enerjik, iddialı, sert üsluplu bir profil.
Projesinden önce eleştirisini duyuyorsunuz.
Hırsı yüksek, tonu yüksek, temposu yüksek.

Ama tekstilin bir gerçeği var
Sermaye kavgayı sevmez.
Sektör, huzurun büyüttüğü bir alandır; gürültünün değil.
İhracatçı, rekabeti dışarıda ister, içeride değil.

Bu yüzden soru tam da burada düğümleniyor
İHKİB’i kim taşır?

Sakin tecrübe mi?
Yoksa sert hırs mı?

Delegeler yakında karar verecek.
Ve o karar sadece bir başkanı değil, sektörün yönünü belirleyecek.

3 ARALIK’IN ASIL YARIŞI!

3 Aralık’ta MESİAD sandığa gidiyor.
Üç aday var:
Mevcut Başkan Gürbüz Oruç,
Diğer aday Ömer Kara,
Ve son günlerde saha enerjisiyle dikkat çeken Ufuk Muslu.

Muslu ile yaptığımız uzun röportajda ilginç bir tablo çıktı ortaya.
Yıllardır aynı çizgide yürüyen bir dernek…
Aynı yüzler, aynı alışkanlıklar, aynı daralan çevre…

Muslu’nun yaklaşımı ise başka.
Kapılar kapanmasın, açılsın istiyor.
Dernek birkaç kişinin masası değil,
Bütün Merter’in ortak alanı olsun diyor.

Anlattıkları arasında en dikkat çekeni şu:
Merter’de binlerce esnaf var.
Ancak bu büyük havzanın sesi, yıllar boyunca küçük bir çevrenin içinde tutulmuş.
Muslu tam da burada pozisyon alıyor.
“Bu derneğin nefesini genişletmek zorundayız.” diyor.
“Küçülen değil, büyüyen bir yapı kurmalıyız.”

Bu cümle, seçimin kaderini belirleyecek anahtar gibi duruyor.
Oruç, Kara ve Muslu…
Üç aday, üç farklı anlayış.
Ama Merter’in ihtiyacı belli
Kapanan daireleri açacak,
Yorulan düzeni yenileyecek,
Dernekle saha arasındaki mesafeyi kapatacak bir bakış.

3 Aralık’ta sandığa isimler girecek.
Ama aslında o sandık,
Derneğin gelecekte ne kadar genişleyeceğine karar verecek.

DIŞARI DARALIYOR, İÇERİ SIKIŞIYOR

Ekonominin nabzı bazen Merter’de atar.
Bazen Laleli’de.
Bazen de Şekib Avdagiç’in iki cümlesinde.

“Kur geçişkenliği zayıfladı” dedi mesela.
Hani döviz artar, etiket fırlar ya…
O mekanizmanın artık eskisi kadar çalışmadığını söyledi.

İyi haber mi?
Olabilir.
Ama iyi haberi duyunca kiraların düştüğü bir dükkân var mı?
O ayrı mesele.

Bir başka açıklamasında “Gümrüksüz online alışveriş sınırı kaldırılsın” dedi.
Haklı.
Avrupa kapıyı kapatıyor.
Çin her delikten içeri süzülüyor.
Biz hâlâ “Kargo kaça gider?” diye hesap yapıyoruz.

Sonra finansmana geldi konu.
“KOBİ nefes kredisi kalıcı olsun” dedi.
Ne demek bu?
Esnaf yürüyor ama nefesi yok.
İhracatçı koşmak istiyor ama zeminde çukur var.

Asgari ücret, faiz, maliyet…
Her başlık başka bir yangın zaten.
Bir de e-ticaretin dış duvarları yükseliyor.
Dünya paylaşıyor, biz seyredersek paylaşım dışı kalacağız.

Şekib Avdagiç’in cümlelerine dikkat ediyorum,
Hepsi aynı noktaya dönüyor
Türkiye üretmeden var olamaz.

Bu kadar net.
Bu kadar yalın.
Bu kadar orta yerinden gerçek.

Dışarı daralıyor.
İçeri sıkışıyor.
Teselli arıyorsak, tek yer belli
Verimlilik… Rekabet… Üretim…

Geri kalan her şey
İstatistik…
Süs…
Manşet…

Gerçek ise şu
Dünya hızlanırken
Biz yavaşlama lüksüne sahip değiliz.

MİAD’IN UZUN KOŞUCUSU

MİAD geçenlerde 16. genel kurulunu  yaptı.
Ve sonuç hiç sürpriz olmadı.

Yunus Akdaş yeniden başkan.
Yirmi dört yıldır sürdürdüğü nöbetine devam ediyor.

Dışarıdan bakan için “Malatyalı İş İnsanları Derneği” belki sadece bir isim.
Ama içeriden bilen için MİAD,
Malatya sınırlarını çoktan aşmış bir akıl kulübü…
Şirketlerin, markaların, sektörlerin omuz omuza durduğu bir platform…
Türkiye’nin dört bir yanını birbirine bağlayan bir iş ağı…

Akdaş’ın farkı da burada.
Gösterişsiz, sakin, istikrarlı bir liderlik…
Koltuktan güç alan değil, koltuğa güç veren bir duruş…
Aynı masada oturmayan insanları aynı hedefe toplama becerisi…

MİAD bugün hâlâ ayaktaysa,
Hâlâ saygınsa,
Hâlâ iş dünyasının radarındaysa…
Bu, iki on yılı aşan bir emeğin sonucu.

Akdaş şimdi yeni döneme hazırlanıyor.
Kırmadan, dökmeden, kavga büyütmeden…
Aynı çizgide, aynı kararlılıkla…

Malatya için kurulan bir dernek,
Bugün Türkiye’de birçok kapıyı açıyorsa,
Bu yolun ilk taşı, o yirmi iki yıl önce kondu demektir.

Ve görünen o ki
Bu koşunun daha bitmesine çok var.

Kalın sağlıcakla

Ve o kumaşın iplikleri arasında bir isim var: Mustafa Paşahan.  

Paşahan, masada oturan bir yönetici değil…  
Atölyede, fabrikada, limanda terleyen bir iş insanı.  
Bir yandan kendi şirketinde üretim yapıyor, öte yandan İHKİB’de sektörün derdini sırtlanıyor.  
Yani sadece konuşan değil, yapan.  
Sadece izleyen değil, çözen.  

Bugün Türkiye’nin hazır giyim ihracatının yarısından fazlası KOBİ’lerden geliyor.  
Küçük atölyeler, orta ölçekli işletmeler…  
Onların nefesi kesilirse, sektör de boğulur.  
Paşahan işte tam burada fark oluşturuyor.  
Çünkü KOBİ’lerin dilini biliyor.  
Onlarla aynı masada oturmuş, aynı pazarlıkta ter dökmüş, aynı maliyet hesabında boğulmuş.  
Yani tabanın sesini duyan, tepedeki koltuğa taşıyabilen bir aday.  

Ama mesele sadece Avrupa’ya kot pantolon satmak değil…  
Paşahan bunu görüyor.  
ABD pazarında 10 kat büyüme potansiyelinden bahsediyor.  
Çünkü biliyor ki, tek pazara yaslanmak risk, çeşitlilik ise güvenliktir.  
Ve ihracat dediğin, sadece rakam değil…  
Aynı zamanda vizyon, aynı zamanda strateji.  

Bugünün dünyasında artık tek bir kavram var: ikiz dönüşüm.  
Dijitalleşeceksin…  
Sürdürülebilir olacaksın…  
Hem makineler akıllanacak, hem doğa korunacak.  
İşte Paşahan bu iki dönüşümü aynı anda kavrayabilmiş nadir isimlerden.  
Bu sadece bir teknoloji meselesi değil, aynı zamanda bir gelecek iddiası.  
Çünkü ikiz dönüşüm, Türk hazır giyiminin küresel rekabette ayakta kalma reçetesi.  

Ve en önemlisi…  
Paşahan’ın dili kavga dili değil.  
Bağırarak değil, anlatarak.  
Kutuplaştırarak değil, birleştirerek.  
Sektörü “taraflara” bölmeden, bütün tarafları aynı masada toplayarak.  
Çünkü o biliyor: ihracat ancak birlik olursa büyür, sektör ancak uzlaşı olursa güçlenir.  

Bu yüzden Mustafa Paşahan sadece bir aday değil…  
Hazır giyimin geleceği için bir iddia.  
Sektörün ipliği, ihracatın kumaşı, vizyonun omurgası.  

Ve unutmayın…  
Bir iplik koparsa gömlek sökülür.  
Ama sağlam iplik, kumaşı ayakta tutar.  
Mustafa Paşahan işte o sağlam ipliktir.

Dergimizin bu sayısını elinize aldığınızda, sizlere “en kaliteli baskı teknolojisi”yle hazırlanmış bir çalışmayı sunduğumuzdan emin olabilirsiniz. Değer ve prensiplerimizden ödün vermeden, en üst düzeyde bir dergi sunmak için büyük bir özen ve titizlikle çalıştık. Şartlar ne olursa olsun, her zaman tavizsiz bir duruşla bu çalışmayı hazırladık. Bu noktada, ekibimizin sergilediği üstün çaba ve disiplinli çalışma sayesinde, böylesine kaliteli bir eseri sizlere sunabilmekten dolayı kendimizi “bahtiyar” hissediyoruz.

Özellikle, köşe yazılarıyla dergimize değer katan Türkiye Amerikan İşadamları Derneği Başkanı Sayın Süleyman Ecevit Sanlı’ya, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Sayın Vahap Munyar’a, Malatyalı iş adamı Sayın Hikmet Tanrıverdi’ye ve Türkiye ekonomisine fikirleriyle katkıda bulunan Sayın İbrahim Ekinci’ye verdikleri desteklerden dolayı teşekkürlerimizi sunuyoruz. Her biri, kalemleriyle dergimize ve ülkemize önemli katkılarda bulunmuş, vizyonlarımızı ufkumuzu genişletmiştir.

Geçtiğimiz günlerde İstanbul’da gerçekleştirilen İstanbul Hazır Giyim ve Moda Fuarı (IFCO), oldukça başarılı bir organizasyon olarak öne çıktı. Bu organizasyonun perde arkasındaki kahramanlarından biri olan İHKİB Başkan Yardımcısı Sayın Mustafa Paşahan’ı da tebrik etmek isterim. Yüksek katılım ve başarılı bir organizasyonla Türkiye’nin hazır giyim ve moda endüstrisine önemli katkılar yapıldı.

Ayrıca, Türkiye Amerikan İşadamları Derneği Başkanı olarak yeniden seçilen Sayın Süleyman Ecevit Sanlı’yı tebrik ediyor, Başkanımızın, Türk işadamlarını Amerika’da yatırım yapma konusunda büyük fırsatlar sunacağına olan inancımızı yineliyoruz. Kendisine bu yeni dönemde başarılar diliyor ve Türk iş dünyasına sağlayacağı katkılardan ötürü teşekkür ediyorum.

Bunun yanı sıra, Kiğılı Yönetim Kurulu Başkanı Abdullah Kiğılı ile gerçekleştirdiğimiz röportajda, gençlere yönelik ileriye dönük stratejiler ve adımlar konusunda önemli tavsiyelerde bulundu. Bu röportajın, geleceğin iş dünyasına için bir “kılavuz” niteliği taşıdığını düşünüyorum. Mutluyuz, hamdolsun, güzel bir dergi çıkardığımıza inanıyorum. Bu çalışmayı beğenilerinize sunmaktan onur duyuyorum.

Saygılarımla,

Murat Çetin
Genel Yayın Yönetmeni